قطعنامه 598 ، هشتمين قطعنامهاي بود كه شوراي امنيت سازمان ملل از ابتداي
تجاوز علني رژيم بعثي عراق به جمهوري اسلامي ايران ، صادر كرده بود.
همه قطعنامههاي
قبلي به علت جهت گيري ناعادلانه آنها از سوي ايران رد شده بود اما در ابتداي صدور
قطعنامه 598 بعلت نكات مثبتي كه در اين قطعنامه گنجانده شده بود از سوي جمهوري
اسلامي اعلام شد كه ايران جاي بحث و مذاكره در اين قطعنامه ميبيند و آن را نه رد
كرد و نه قبول؛ ولي سرانجام در تاريخ 27 تير 1367 اين قطعنامه که با وجود نکات
مثبتش ، تلخی آن به حدی بود که امام راحل از آن به جام زهر یاد فرمودند ، مورد
قبول جمهوري اسلامي ايران قرار گرفت.
حال برای بررسی بیشتر این موضوع پایگاه 598 در
گفتگوی با حجت الاسلام و المسلمین احمد سالک به این موضوع پرداخته است.
دیدگاه حضرت امام(ره) نسبت به جنگ تحمیلی را تبیین بفرمایید؟
مبانی ارزشی انقلاب اسلامی مبتنی بر قرآن ، عترت ، سیره
نبوی و علوی است و ماهیت مبانی دینی ما یک نوع ماهیت جهادی است و باید در جهت تحقق
حاکمیت الله تلاش کرد. ماهیت فرهنگ توحیدی، جهاد و مبارزه ، تلاش و فعالیت است و
برای تحقق کلید قدرت دینی که عبارت است از حکومت الهی به محوریت نبوت ، امامت و
ولایت ، کسب این کلید قدرت مساوی است با مبارزه با موانع آن راه، و کسانی که نمی
خواهند جامعه دینی در جهت رشد و گسترش بیداری و فراگیری های دینی حرکت داشته باشد در
مقابل او ایجاد مانع می کنند و از جمله مسائلی که به وجود می آورند در جریان سخت
افزاری، جنگ نظامی است لذا در اسلام ناب محمدی و در آیات و روایات مسائل پیرامون
مقابله با حرکت های نظامی فرآوان دیده می شود گاهی قالب این حرکت نظامی فتنه هایی
سنگین و بزرگی است و ضرورت از بین رفتن فتنه وجود دارد که یکی از راهکارهایش
مقابله نظامی است .
نگاه حضرت امام(ره) به جنگ یک نگاه بسیار والایی بود که در قالب
کمال یابی انسان بودو جنگ را یک محیط رشد برای جمیع استعداد ها می دانستند و اگر
تعبیر دانشگاه را به آن بدهیم اشتباه نگفته ایم. این نگاه امام(ره) از جایگاه دین
و از جایگاه فرماندهی کل قوا و رسالت نبوی و علوی می باشد و این نگاه حضرت امام
(ره) نگاه نجات بشریت از دست ظالمین جهان است . از آنجایی که در کشور ما انقلاب
اسلامی بر مبنای ارزش هایش شکل گرفته است و در حقیقت کلمه امام(ره) در قرن 21
اسلام را دوباره تجدید فرمود با همان مسائل اصلی اسلام در رابطه ایجاد مانع گسترش
فرهنگ اسلامی و صدور انقلاب به سراسر جهان، جنگ را استکبار به وسیله رژیم بعث سازمان دهی کرد و حضرت امام(ره) به میدان یک
نبرد بزرگ آمد و ایشان همیشه در جهت پیروزی صحبت می فرمودند ، میتوان گفت دیدگاه
امام(ره) به جنگ میدانی بود که عرصه آزمایش الهی است و کسانی که مدعی این انقلاب
هستند در این میدان آزمایش می شوند و جامعه را نیز به سمت کمال سوق می دهد و برای
جامعه اگر چه تبعات سنگینی را داشت ولی بسیار مفید بود و از طرف دیگر استکبار
جهانی خود را در مقابل انقلاب اسلامی آزمود و متوجه شد که در مقابل قدرت دینی نمی
تواند بایستد و ما شاهد هستیم که امروز از جنگ سخت به جنگ نرم رو آورده اند که در
آن هم راه به جایی نخواهند برد.
به نظر حضرتعالی قطعنامه در یک فرآیند طبیعی به اتمام رسید یا
به عنوان یک پروژه کلید خورد؟
امام(ره) فرمانده کل قوا بودند و اگر بستر را برای رشد مسائل
جنگی فراهم می دیدند کوتاه نمی آمدند. در عملیات های حصر آبادان و آزادی خرمشهر و
ده ها عملیات موفق تا رفتن به نزدیکی های بصره ما شاهد هستیم که امام (ره) کوتاه
نمی آیند و با قاطعیت در مسائل جنگی عمل می کند حتی بعضاً در عملیات محرم به
امام(ره) ایراد گرفتند چون تعداد زیادی شهید داده بودیم که شما جواب خدا را در روز
قیامت چه خواهید داد و امام عزیزمان فرمودند "همان جوابی را که حضرت امام
حسین (ع) خواهد داد من هم همان جواب را می دهم" حضرت امام(ره) هم در مقابل
ایراد ها هم با قاطعیت ایستادند اما آن لحظه ای که حضرت امام(ره) به سمت پذیرفتن
قطعنامه و به تعبیری صلحی در این جنگ حرکت کردند، تشخیص فرماندهی کل قوا اگر تشخیص
صلح بود ما این رو هم جزء رسالت های نبوی و علوی می دانیم یعنی همان گونه ای که
امام(ره) جنگ را پشتیبانی کردند زمانی که امام(ره) صلح را به هر طریقی پذیرفتند آن
برای ما مقدس است.
اما این که روند پذیرش قطعنامه طبیعی بود یا پروژه ای ، این
را باید به عوامل متعدد در داخل و خارج مرزهای ایران مورد بررسی قرار داد. در
عوامل جهانی آمریکا فکر نمی کرد که قدرت ایران به گونه ای بشود که برای صدام به تهدید
تبدیل گردد و تا پشت دیوار های بصره پیش برود و آنها با تکیه بر قدرت صدام منتظر بودند
که ظرف سه روز تهران را تسخیر کند و با گذشت 8 سال جنگ تحمیلی متوجه شدند که این
گونه نیست و آنها می دانستند که اگر بغداد توسط ایران فتح بشود مطمئناً شرایط بین
المللی در خاور میانه تغییر پیدا خواهد کرد و لذا در نشست هایی که آمریکا و هم پیمان
هایش داشتند به این نتیجه رسیدند که باید این قضیه را تمام بکنند و به همین دلیل به
سلاح های کشتار جمعی روی آوردند و صدام به مردم خودش هم رحم نکرد و آنها را با بمب
های شیمیایی و میکروبی از بین برد . یک سری عوامل داخلی هم داشت که به امام(ره) منعکس
کردند که یکی بحث ضعف اقتصادی بود که با این وضعیت امکان ادامه را نداریم و یکی
بحث نیازمندی های نظامی بود که مطرح شد و مسائل دیگری که اخیراً ما در نامه هایی
که از ناحیه افرادی که مسئولیت داشتند پخش می شود احساس می کنیم عوامل دیگری هم
دخیل بوده است.
حضرت امام(ره) از قطعنامه 598، تعبیر به جام زهر کردند آیا کوتاهی
مدیران سیاسی و نظامی نقشی در پذیرش قطعنامه 598 داشت؟
نکته قابل توجه این است که امام(ره) پرونده جنگ را مخدومه اعلام
کردند و اگر این تدبیر بسیار مهم را به خرج نمی داند چه بسا امروز برخی از مدیران
جنگ زیر سوال بودند این که چه موضوعاتی بود که این گونه جام زهر را به دست
امام(ره) دادند و آیا عمدی بود یا سهوی و چگونه است که امامی که با آن قدرتن و عظمت
ایستاده بود و راضی نبود که گونه بشود آن را قبول می کند و اگر همین جمله که امام
فرمودند جام زهر، یک روزی کالبد شکافی بشود نکات بسیار زیادی آن در خواهد آمد که متوجه
برخی از مدیران آن دوران خواهد شد.
زمانی که خبر قبول قطعنامه را شنیدید کجا بودید و چه احساسی
پیدا کردید؟
آن زمان بنده در کمیته بررسی مسائل عراق بود که سرپرستی آن کمیته
را بر عهده داشتیم و کنگره ای را با نیروهای نهضتی عراق و مخالف صدام را در تهران
داشتیم که این کنگره دو روزه بود که من در دومین روز این جلسه ساعت 2 از اخبار سراسری
خبر را شنیدیم متوجه شدیم که قطعنامه پذیرفته شده و کنگره ما به هم ریخت و من
بلافاصله خدمت مقام معظم رهبری رفتم که آن زمان ریاست جمهوری را عهد داشتند و موضوع
را با مقام معظم رهبری در میان گذاشتم و معظم له دستوراتی دادند که ما انجام دادیم.
وقتی که کلمه نوشیدن جام زهر را که امام (ره) فرمودند شنیدم
کاری جز اشک نداشتم و بسیار منقلب شدم و بهرانی ترین لحظه های زندگی من در آن موقع
بود.