اسلام تنها مصداق دین است؛ إن الدین عند الله الإسلام. [سوره‌ی آل عمران، آیه‌ی ۱۹] حکومت را هم اگر شاکله‌ی سازوار اجتماعی ذیل یک حاکمتی به‌دانیم، به این می‌رسیم که تنها حکومت ممکن، حکومت اسلامی است؛ امری که آرمان همه‌ی انبیاء، علیهم السلام، و اسلام بوده است.  

مفهوم حکومت اسلامی در زمان حضرت موسا و سلیمان، علی نبینا و آله و علیهما السلام، به یک حکومت تورایی یهودی مصداق پیدا کرد و اگر حضرت عیسا، علی نبینا و آله و علیه السلام، موفق به تشکیل حکومت اسلامی می‌شد، آن یک حکومت انجیلی مسیحی می‌بود. این گونه این مفهوم در عهد اوصیای پیام خاتم، علیهم السلام، حکومت علوی شیعی است.

حکومت شیعی ذیل مفهوم علوی از سایر ادوار حکومت اسلامی در عهد سایر انبیاء و اوصیای ایشان، علی نبینا و آله و علیه السلام، بازشناخته می‌شود. این حکومت خود در سه مرتبه تحقق می‌یابد: عهد حضور معصوم، عهد غیبت معصوم و عهد ظهور معصوم.

به این معنا کسانی می‌توانند به اصل حکومت اسلامی معتقد باشند و آرمان انبیاء را تشکیل حکومت به‌دانند و حتا به حکومت اسلامی در عهد حضور معصوم و ظهور ایشان باور داشته باشند، اما به تشکیل حکومت اسلامی در عهد غیبت امام معتقد نه‌باشند؛ این‌ها کسانی هستند که به حکومت انتظار بی‌باورند.

حکومت انتظار امتداد حکومت اسلامی انبیاء و حکومت شیعی اوصیای پیام‌بر خاتم، علیه‌السلام، در عهد غیبت معصوم است که به دست نواب عام ایشان اداره می‌شود؛ حکومت انتظار هم‌آن ولایت حکیم (فقیه) است.

انگاره‌ی حکومت انتظار از سویی در امتداد شکاف نظریه‌ی حکومت اسلامی با نظریه‌‌های سکولار است؛ این انگاره تشکیل حکومت را آرمان ذاتی دین (اسلام) می‌داند و دوران حاکمیت اسلام را به عهد حضور انبیاء، علیهم السلام، منحصر نه‌می‌داند. از سوی دیگر، مبتنی بر انگاره‌ی حکومت انتظار، تشکیل حکومت اسلامی در عهد غیبت معصوم، علیه السلام، بدیهی است و این کار به زمان حضور یا ظهور ایشان منحصر نه‌شده است. در نهایت حکومت انتظار در این انگاره، تنها مقدمه‌یی برای حکومت جهانی اسلامی در عهد ظهور معصوم، علیه السلام، است.

حکومت انتظار را در درازنای عهد غیبت با اسلوب و اشکال مختلف می‌توان محقق کرد و این روزها الگوی جمهوری اسلامی، مرتبه‌ی حاکمیتی این حکومت نهاده شده است. این البته در مقام مفهوم است، چه در مرتبه‌ی مصداق عینیت جمهوری اسلامی تا گذار به حکومت انتظار راه درازی در پیش دارد که این مسیر مدام انقلاب اسلامی هم خوانده می‌شود.

؛ ناتمام